ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ

ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΛΑΚΑΝΙΚΗΣ ΣΧΟΛΗΣ




 Εισαγωγή στο θέμα του Συνεδρίου της ΝΛΣ

 Δουβλίνο, 2-3 Ιουλίου 2016



Από τη Γενεύη στο Δουβλίνο

από τον Ιβ Βαντερβέκεν


Τον περασμένο Μάιο, έπεσε η αυλαία του 13ου Συνεδρίου της Νέας Λακανικής Σχολής. Η Γενεύη ήταν ο τόπος  και ο xρόνος –σαν από αναγκαιότητα– το θέμα του.

Συγκεκριμένα ο xρόνος τη στιγμή που στη συνήθη του ροή, στο αυτόματό του, παράγεται μια ρήξη, παράγεται μια Τύχη. Ευ-τυχία ή δυσ-τυχία. Μια Στιγμή κρίσης, όπου τα κατ’ επίφαση φαίνονται, μέσα στη αλήθεια τους, ξεπερασμένα και κατά συνέπεια αναμένεται μια επαναδιάταξη τους.

Το συνέδριο μπόρεσε να συνταιριάξει με το χρόνο. Κατ’ αρχάς εκείνον της εποχής του –τον οποίο ο Λακάν συμβούλευε τον ψυχαναλυτή να ξέρει να συναντά.

Αποτέλεσε την κορύφωση και το σημείο συρραφής της εργασίας καταγραφής μιας χρονιάς στο σύνολο των διαφορετικών γεωγραφικών τόπων της ΝΛΣ. Ο καθένας αναγνώρισε τον εαυτό του στο σημαίνον κρίση. Αφορά εφεξής το σύνολο των πεδίων των αρθρωμένων λόγων και των γνώσεων. Η γνώση, που εδώ και καιρό συνάγεται χωρίς να πρέπει πλέον να περάσει από τον ένσαρκωμένο Άλλο, για να παραχθεί, είναι τώρα διαθέσιμη σε δίχτυα και κυρίως απελευθερωμένη από καθιερωμένους τόπους και καθώς αυτοί δε θεωρούνται πλέον παρά σαν φιγούρες του κακού, ραδιούργου και δόλιου Άλλου –εφόσον υπόκεινται ακόμη σε μια λογική κατακόρυφης ιεραρχίας η οποία απορρίπτεται– εγκαινιάζεται επίσης μια εποχή δημιουργικής ελευθερίας και δημοκρατικής πρόσβασης στη γνώση που δεν υπήρχαν ποτέ άλλοτε.

Το συνέδριο ήταν η ευκαιρία, για να απομονώσουμε την κρίση ως κύριο σημαίνον μιας εποχής σε μετάβαση, η οποία δυσκολεύεται να παράγει τα νέα κύρια σημαίνοντα που όμως τελικά δε θα αργήσουν να επιβληθούν.

Απομόνωσε τον τρόπο απόλαυσης μιας εποχής εγκλωβισμένης στην αποδόμηση των προσποιητών και εγκαινίασε την προαγωγή τής όλο και πιο προχωρημένης απογύμνωσης της υπεραπόλαυσής της. Εδώ το υποκείμενο βρίσκει εφεξής και διεκδικεί την ταυτότητά του. Πρόκειται για την εποχή μιας, αν όχι χωρίς προηγούμενο, τουλάχιστον υποτιθέμενης ελευθερίας στη σχέση με τον Κύριο, που πληρώνεται, με την ανάδραση όμως μιας ολοένα και μεγαλύτερης δουλείας της παγιωτικής επανάληψης της απόλαυσής της και της μάταιης απόπειρας να μετρηθεί. Εξού και η γενικευμένη πλήξη και η περιπλάνηση των απόκληρων οι οποίοι ψάχνουν, σε αυτές τις ίδιες συνιστώσες της ενόρμησης που ξεγυμνώνουν τα γεροντοπαλίκαρά της, να την ξαναντύσουν με μια όλο και πιο φρενήρη επιστροφή στο Ένα, το οποίο θα μπορούσε δυνητικά να αντισταθμίζει το σεξουαλικό, που δεν παύει να επαναφέρει στο προσκήνιο τη μη-σχέση. Με το άγχος ως μόνη ένδειξη ενός πραγματικού που δεν εξαπατά στην εποχή του γενικευμένου fake.

Είναι η κρίση –θα λέγαμε, το πραγματικό– που αποφασίζει. Το συνέδριο επέτρεψε να δούμε και να ξετυλίξουμε τη στενή σχέση της ψυχανάλυσης με τις συνιστώσες αυτού του αποχαλινωμένου και εκτός νόμου πραγματικού. Το συναντά υπό τις διάφορες μορφές του, που πάντα καταδεικνύονται από τη λειτουργία του συμπτώματος –αυτό που το υποκείμενο έχει συχνά ως το πιο πραγματικό. Και προτείνει προπαντός μια ανατρεπτική θεραπεία. Σε αντίθεση με τον μη παραμυθιαζόμενο το ζήτημα είναι να  παραμυθιάζεται κανείς από ένα πραγματικό –το δικό του, που δε μοιάζει με κανένα άλλο και οριοθετείται καθόλη τη διάρκεια της θεραπείας– έτσι ώστε να έχει την τύχη να κατασκευάσει μια τεχνογνωσία στη σχέση του με αυτό. Μια τεχνογνωσία που δεν στοιχηματίζει και δεν υποστηρίζεται ούτε σε ταυτίσεις που συνθλίβουν την ενικότητα, ούτε στην άρνηση αυτού του πραγματικού που είναι αδύνατον κανείς να υποφέρει.

Το συνέδριο μπόρεσε, επίσης, να υιοθετήσει αυτόν το χρόνο με τη μορφή και την εκτύλιξή του, βρίσκοντας τον τόνο του στη χρονικότητα των Tagli του Λούτσιο Φοντάνα στην οποία έδωσε σάρκα και οστά. Το υποδέχτηκαν έτσι ως τομή στη σειρά των συνεδρίων της ΝΛΣ. Ειπώθηκε μάλιστα στη συνέχεια ότι η ΝΛΣ εισήλθε σε μια άλλη φάση της ιστορίας της και ότι δεν θα είναι πλέον όπως πρώτα. Αυτό μένει να επαληθευτεί.

Το προσεχές συνέδριο της ΝΛΣ προμηνύεται ήδη  με μια νέα διάσταση που ενέχει εξίσου και το χαρακτήρα της ρήξης. Δεν θα εισέλθει σε καινούργιο αυτόματο. Θα εγγραφεί σε μια συνέχεια με τη Γενεύη σηματοδοτώντας, όμως, την ίδια στιγμή μια επαναφορά στον άξονα της καθευατό ψυχαναλυτικής κλινικής. Στον καιρό της κρίσης, του αναβρασμού και της ερμηνείας του κόσμου που αναμένεται από την ψυχανάλυση, θα ακολουθήσει μια ολόκληρη χρονιά έρευνας και κλινικής καταγραφής για το σύνολο της ΝΛΣ. Εάν μέσα στα σημαίνοντα του Άλλου, το υποκείμενο βρίσκει τις συνιστώσες του ασυνειδήτου του, πρόκειται, μετά τη Γενεύη, να αναμετρηθούμε με τις επιπτώσεις. Την ώρα που οι κυρίαρχοι λόγοι έχουν χάσει το διαμέτρημά τους, η κλινική υφίσταται τις συνέπειες που προκύπτουν από αυτό. Ως εκ τούτου η λεπτότητα των κλινικών μας κατηγοριών απαιτεί διαρκώς περεταίρω διευκρίνιση.

Δημιούργημα που συνάγεται από την «τελευταία διδασκαλία του Λακάν», ο όρος κανονικόμορφη ψύχωση απαντά σε αυτήν την απαίτηση. Υποδεικνύει μια καθαρή διάκριση από τη νεύρωση και κατατάσσεται το ίδιο καθαρά στο πεδίο της ψύχωσης –παρότι διακρίνεται σε εκείνο το πεδίο από την κανονικοποίησή της. Τι σημαίνει όμως και σε τι ανταποκρίνεται ακριβώς στις νέες συνιστώσες του  Άλλου; Αυτό θα τεθεί υπό μελέτη στην ΝΛΣ: μια εργασία απογραφής της κλινικής. Με μεγαλύτερη ακρίβεια –αυτό είναι το μυστικό– πρόκειται για μια πρόσκληση για την υπέρβασή της. Αυτό θα γίνει με έμβλημα την ακρίβεια και την απαιτούμενη λεπτότητα, αφού μόνο αυτές μας επιτρέπουν να προσανατολιστούμε στην αναλυτική κλινική –αυτήν που συναντούμε στα ψυχαναλυτικά μας γραφεία, όπως επίσης στα θεραπευτικά κέντρα και στα ιδρύματα.

O τίτλος θα είναι: «Διακριτικά σημεία της κανονικόμορφης ψύχωσης. Κλινική και θεραπεία.»

Ο δεσμός που η λακανική ψυχανάλυση διατηρεί με το Δουβλίνο και την Ιρλανδία δεν χρειάζεται αποδείξεις. Το συνέδριο θα αποτελέσει γεγονός για τη Σχολή μας. Θα αποτελέσει επίσης πρόκληση. Ήδη εμπνεόμαστε από αυτό.

Ας πάρουμε για παράδειγμα τον κ. Τζειμς Ντάφι [James Duffy], έναν από τους τζοϋσικούς Δουβλινέζους. Όπως ο Άμλετ που δεν είναι μια κλινική περίπτωση σύμφωνα με τον Λακάν αλλά το ίδιο το ζήτημα των νευρωσικών δομών, κινητοποιεί όλο μας το ενδιαφέρον. Αν βρίσκουμε ένα κοινό κλινικό χαρακτηριστικό, δηλαδή την δοκιμασία στην οποία υποβάλλει η συνάντηση με την γυναικεία επιθυμία, η απάντηση που δίνει επισημαίνεται από την ενικότητα της, καθώς και από την ριζοσπαστικότητα της άρνησης της. Έχει να κάνει άραγε με κλασσικές και γνωστές ιδεοψυχαναγκαστικές συντεταγμένες;

«Κοίταξε κάτω, στην πλαγιά, και στη βάση της, στον ίσκιο του μαντρότοιχου που έκλεινε στο πάρκο, είδε μερικές ανθρώπινες σιλουέτες, πλαγιασμένες. Αυτοί οι αργυρώνητοι και λαθραίοι έρωτες τον γέμιζαν απελπισία. Αμφισβητούσε σιγά σιγά τη χρηστότητα της ζωής του: ένιωσε απόβλητος από το γλέντι της ζωής.»[1]

«Ζούσε κάπως σε απόσταση από το σώμα του, κοιτάζοντας τις ίδιες του τις πράξεις με λοξές ματιές γεμάτες αμφιβολία. Είχε μια παράξενη αυτοβιογραφική συνήθεια που τον έκανε να συνθέτει μέσα στο νου του κάπου κάπου μια σύντομη φράση για τον εαυτό του, που να περιέχει ένα υποκείμενο στο τρίτο πρόσωπο κι ένα ρήμα στον παρελθόντα χρόνο.»[2]

Φαίνεται μάλλον ότι δεν τοποθετούμαστε στ΄ αλήθεια στο ίδιο δραματουργικό πλαίσιο με την ταινία του Ντέιβιντ Λιν «Η κόρη του Ράιαν».


25 Ιουλίου 2015

μτφ.: Άννα Πίγκου

επιμ.: Ρ. Μπλανσέ



[1] Τζέημς Τζόυς, Οι Δουβλινέζοι, εκδ. Σ. Ι. Ζαχαρόπουλος, 1987, σ. 172.

[2] Στο ίδιο, σ. 161.



ΝΕΑ:

Δραστηριότητες 2014-2015

*

Η 44η Διημερίδα της Σχολής του Φροϋδικού Αιτίου (ECF) πραγματοποιήθηκε στο Παρίσι στις 15 και 16 Νοεμβρίου 2014 θέμα: Το να είσαι μητέρα



Πληροφορίες

Argument

*

To 8o τεύχος του περιοδικού Η Ψυχανάλυση κυκλοφορεί



*

Ζακ-Αλέν Μιλέρ: "Διαβάζοντας ένα σύμπτωμα"


*

 Lacan Quotidien

*

Zακ-Αλέν Μιλέρ

Καταληκτικές επισημάνσεις στο κλείσιμο της συγκέντρωσης για τα αδύνατα επαγγέλματα ενάντια στις ψευδείς υποσχέσεις περί ασφάλειας

*

Ψυχαναλυτική Βιβλιοθήκη της Αθήνας

Λακανικός Προσανατολισμός – μέλος του δικτύου FIBOL

*

 


 



Πληροφορίες


 


Πληροφορίες

 

Πληροφορίες

 

Πληροφορίες

 

 

 

 


 

Σχεδίαση - ανάπτυξη: Τηλέμαχος Ζάρας